Nghiên cứu về tiền lương đủ sống

Chủ nhiệm: Th.s. Nguyễn Huyền Lê

Năm đăng ký: 2016

Năm nghiệm thu: 2017

Tóm tắt:

1. Tính cấp thiết

Tiền lương đủ sống không phải là vấn đề mới đối với quốc tế nhưng là vấn đề mới đối với Việt Nam. Tuy nhiên, ngay ở quốc tế tiền lương đủ sống cũng chưa đạt được sự thống nhất về khái niệm và phương pháp tính toán, do vậy khả năng áp dụng tương đối ít, chủ yếu ở Anh, Mỹ,… nhưng tiền lương đủ sống vẫn tồn tại và đang có xu hướng phát triển và nhân rộng. Tiền lương đủ sống chưa được nghiên cứu và đề cập đến ở Việt Nam hiện nay, để đảm bảo về tiền lương cho người VV88 Casino khuyến mãi vô vàn chúng ta đang chỉ sử dụng công cụ tiền lương tối thiểu. Tuy nhiên, vai trò của tiền lương tối thiểu chỉ đảm bảo một số khía cạnh như chống đói nghèo, chống cùng cực hóa,... và phải dùng luật hóa. Theo xu hướng thế giới, tiền lương đủ sống mang tính khuyến khích, thương lượng sẽ trở thành công cụ hữu hiệu hơn trong đảm bảo cuộc sống của người VV88 Casino khuyến mãi vô vàn “đầy đủ”, người sử dụng VV88 Casino khuyến mãi vô vàn thể hiện sự quan tâm, chăm lo cho người VV88 Casino khuyến mãi vô vàn, phát triển quan hệ VV88 Casino khuyến mãi vô vàn hài hòa hơn, tăng năng suất VV88 Casino khuyến mãi vô vàn.

Tiền lương đủ sống đang là các phong trào phát triển ở các nước phát triển, cùng với quá trình hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, sự ảnh hưởng bởi các phong trào tiền lương đủ sống không chỉ ở các quốc gia phát triển mà còn lan rộng và ảnh hưởng đến các quốc gia đang phát triển, tiến lên công nghiệp hóa – những quốc gia đang thu hút VV.88 cá cược trực tuyến, sản xuất gia công cho các nhãn hàng ở các quốc gia phát triển như Việt Nam thông qua các cam kết về tiền lương đủ sống thông qua các Tổ chức quốc tế, các tập đoàn/công ty đa quốc gia có chi nhánh, có các doanh nghiệp gia công cho các nhãn hàng. Năm 2016, SAI (tổ chức sáng lập chứng chỉ SA8000) cùng 6 Tổ chức liên minh tiền lương đủ sống toàn cầu đã cùng thống nhất sử dụng phương pháp luận về tiền lương đủ sống của Anker để xác định mức tiền lương đủ sống cho 9 quốc gia (có đơn vị chứng nhận chứng chỉ SA8000), trong đó có Việt Nam.

Trên thực tế, ở Việt Nam, thương lượng tập thể thực sự về tiền lương gần như không diễn ra, đang sử dụng công cụ tiền lương tối thiểu – thông qua thương lượng cấp quốc gia- nhằm đạt được tiền lương cao hơn. Điều này gây áp lực cho việc điều chỉnh tiền lương tối thiểu. Từ 2009 đến nay, tiền lương tối thiểu được điều chỉnh tăng khá cao, từ đó có thể dẫn đến hạn chế về việc tiếp tục thương lượng tập thể tiền lương ở cấp ngành, cấp doanh nghiệp. Các doanh nghiệp bám sát vào tiền lương tối thiểu để trả lương cơ bản, là mức lương ghi trên hợp đồng VV88 Casino khuyến mãi vô vàn làm căn cứ đóng BHXH, vô tình đã biến tiền lương tối thiểu thành tiền lương cơ sở/cơ bản, không đúng bản chất, vai trò của tiền lương tối thiểu, làm hệ thống tiền lương phụ thuộc nhiều vào tiền lương tối thiểu.

Với các lý do đó, việc xem xét tiền lương đủ sống là gì, sự khác biệt giữa tiền lương đủ sống và tiền lương tối thiểu như thế nào và vấn đề này đối với Việt Nam ra sao cần được nghiên cứu.

2. Mục tiêu nghiên cứu

Làm rõ tiền lương đủ sống là gì, sự khác biệt so với tiền lương tối thiểu;

Tổng quan phương pháp tiếp cận và phương pháp tính toán tiền lương đủ sống;

Trên cơ sở nghiên cứu đề xuất khả năng áp dụng.

3. Kết cấu của đề tài

Ngoài phần mở đầu và kết luận, đề tài gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về tiền lương đủ sống.

Chương 2: Kinh nghiệm quốc tế và khả năng vận dụng tiền lương đủ sống đối với Việt Nam.

Chương 3: Một số khuyến nghị.

4. Nội dung chính của đề tài

4.1. Chương 1. Cơ sở lý luận về tiền lương đủ sống

Chương 1 hệ thống hóa cơ sở lý luận về tiền lương và tiền lương đủ sống (living wage). Đề tài trình bày các quan niệm về tiền lương từ nhiều trường phái (kinh tế học cổ điển, C.Mác, kinh tế thị trường xã hội) và các học thuyết tiền lương liên quan như học thuyết tiền lương đủ sống, học thuyết tiền lương thỏa thuận, học thuyết tiền lương trong kinh tế thị trường xã hội (dựa trên lý thuyết Keynes), và lý thuyết tiền lương hiệu quả với các nhánh lý thuyết dinh dưỡng, tối thiểu hóa thay thế công nhân, lựa chọn bất lợi và ngăn ngừa suy giảm đạo đức.

Đề tài làm rõ khái niệm tiền lương đủ sống theo nhiều tổ chức quốc tế (Anker 2011, Robert C.Shelburne, Living Wage Canada, OXFAM), trong đó điểm chung là mức thù lao đủ để người VV88 Casino khuyến mãi vô vàn và gia đình họ chi trả các nhu cầu cơ bản (lương thực, nhà ở, giáo dục, y tế, đi lại, quần áo) một cách bền vững, phù hợp với mức phát triển kinh tế - xã hội của từng vùng, quốc gia và thời kỳ. Nhóm nghiên cứu đề xuất định nghĩa riêng, nhấn mạnh yếu tố bền vững, đàng hoàng và có khoản dự phòng cho các tình huống đột xuất.

Về vai trò và sự nhìn nhận quốc tế, đề tài dẫn chứng nhiều tuyên ngôn, công ước quốc tế (Tuyên ngôn Nhân quyền LHQ 1948, Công ước quốc tế về Quyền Kinh tế - Xã hội - Văn hóa 1966, Hiến chương châu Âu 1961, Hiến pháp và các tuyên bố của ILO) đều ghi nhận quyền được hưởng mức lương đủ sống. Tuy nhiên, trên thực tế nhiều tập đoàn đa quốc gia (Walmart, Tesco, Nike, Levi Strauss...) vẫn chưa áp dụng do thiếu một định nghĩa và phương pháp tính toán được chấp nhận rộng rãi. Đề tài cũng phân tích các yếu tố cấu thành tiền lương đủ sống, gồm chi phí lương thực - thực phẩm (theo nhu cầu Kcalo, cơ cấu dinh dưỡng) và các nhu cầu phi lương thực, thực phẩm khác (nhà ở, y tế, giáo dục, đi lại).

Về phương pháp xác định, đề tài trình bày hai nhóm phương pháp: phương pháp gốc (tính toán trực tiếp từ số liệu thực tế về chi phí giỏ hàng hóa cơ bản) và phương pháp phái sinh (suy ra từ kết quả tính toán đã có ở một quốc gia/thành phố khác, ví dụ cách làm của Novartis, SweatFree). Đề tài cũng chỉ rõ tính chủ quan không thể tránh khỏi trong việc xác định các tiêu chuẩn của mức sống cơ bản (loại nhà ở, số phòng ngủ, khẩu phần ăn...), qua đó nhấn mạnh sự cần thiết của đồng thuận xã hội hơn là tìm một con số “đúng” tuyệt đối.

Cuối chương, đề tài phân tích sự khác biệt giữa tiền lương tối thiểu và tiền lương đủ sống trên nhiều phương diện: bản chất pháp lý (tiền lương tối thiểu mang tính bắt buộc theo luật, tiền lương đủ sống chỉ mang tính khuyến khích, tự nguyện); mục tiêu (tiền lương tối thiểu gắn với nhiều mục tiêu chính sách như giảm nghèo, giảm bất bình đẳng, làm căn cứ thương lượng, trong khi tiền lương đủ sống chỉ tập trung đảm bảo cuộc sống đầy đủ); và mức lương (tiền lương đủ sống thường cao hơn đáng kể so với tiền lương tối thiểu, có thể gấp 4 lần ở một số nước châu Á). Đề tài cũng phân tích mối quan hệ giữa tiền lương đủ sống với tiền lương trung bình và tiền lương thương lượng, cho thấy tiền lương đủ sống có xu hướng tiệm cận tiền lương trung bình và tương đồng với kết quả của lương thương lượng.

4.2. Chương 2. Kinh nghiệm quốc tế và khả năng vận dụng tiền lương đủ sống đối với Việt Nam

Chương 2 khảo cứu kinh nghiệm quốc tế về tiền lương đủ sống, bắt đầu từ lịch sử hình thành khái niệm từ thời Trung Cổ, qua các nghiên cứu đầu thế kỷ 20 (John Ryan, Seebohm Rowntree) đến phong trào hiện đại. Đề tài trình bày chi tiết kinh nghiệm của Anh – quốc gia duy nhất hiện nay đưa tiền lương đủ sống vào luật (từ tháng 4/2016, áp dụng bắt buộc cho VV88 Casino khuyến mãi vô vàn từ 25 tuổi trở lên), với phương pháp xác định ba bước do Ủy ban Tiền lương đủ sống thực hiện dựa trên Chuẩn thu nhập tối thiểu (MIS); kinh nghiệm Chiến dịch tiền lương đủ sống ở Scotland (bắt đầu năm 2007, thành công vận động chính quyền địa phương và khu vực công cam kết trả lương đủ sống); kinh nghiệm ở Mỹ (khởi nguồn từ Baltimore năm 1994, lan rộng ra hơn 100 thành phố qua các sắc lệnh địa phương); và hai phương pháp xác định của Canada (phương pháp Ngưỡng thu nhập thấp của CCPA và phương pháp Đo giỏ hàng hóa thị trường của ACORN).

Đề tài trình bày chi tiết phương pháp luận Anker – phương pháp được 6 hệ thống tiêu chuẩn bền vững quốc tế (SAI, Fairtrade International, FSC, GoodWeave, SAN/RA, UTZ Certified) thống nhất áp dụng, gồm hai cấu phần: (i) tính chi phí cho mức sống cơ bản nhưng tử tế (chi phí thực phẩm theo chuẩn dinh dưỡng FAO/WHO, chi phí nhà ở theo chuẩn UN-Habitat, chi phí phi lương thực - phi nhà ở, và khoản dự phòng 5% cho sự kiện bất ngờ); và (ii) so sánh với mức lương thực trả để xác định khoảng cách. Đề tài áp dụng minh họa phương pháp Anker để tính mức lương đủ sống cho công nhân ngành may mặc tại TP. Hồ Chí Minh, kết quả cho thấy mức lương đủ sống ước tính (khoảng 6,44 triệu đồng/tháng) cao hơn 18,1% so với mức lương thực trả bình quân (5,27 triệu đồng/tháng), đồng thời chỉ ra một số hạn chế của phương pháp khi vận dụng vào điều kiện Việt Nam như độ trễ số liệu thống kê và tính chủ quan trong lựa chọn tiêu chuẩn nhà ở, y tế.

Về khả năng vận dụng, đề tài phân tích tiền lương đủ sống mới được áp dụng phổ biến ở các nước phát triển (Anh, Mỹ) và ngay ở đó cũng chưa được chấp nhận rộng rãi, chủ yếu là kết quả của thương lượng, đấu tranh mang màu sắc chính trị. Đề tài dẫn các nghiên cứu thực chứng cho thấy việc trả lương đủ sống mang lại tác động tích cực: giảm tỷ lệ nghỉ việc (ví dụ tại sân bay San Francisco giảm từ 95% xuống 19%), tăng năng suất, cải thiện hình ảnh và uy tín doanh nghiệp, đồng thời chỉ làm tăng chi phí ở mức khiêm tốn (dưới 1% tổng chi phí tại Baltimore). Đề tài tổng hợp các tác động tích cực đối với người VV88 Casino khuyến mãi vô vàn, doanh nghiệp và Nhà nước/xã hội theo nghiên cứu của OXFAM, qua đó nhận định tiền lương đủ sống có ý nghĩa tích cực nhưng việc áp dụng đại trà còn phụ thuộc nhiều vào năng lực thương lượng tập thể và mức độ phát triển kinh tế của mỗi quốc gia.

4.3. Chương 3. Một số khuyến nghị

Chương 3 đặt vấn đề tiền lương đủ sống trong bối cảnh Việt Nam đang hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng (tham gia ASEAN, APEC, WTO, 16 Hiệp định thương mại tự do, trong đó có các cam kết về tiêu chuẩn VV88 Casino khuyến mãi vô vàn), với tốc độ tăng trưởng kinh tế khá và tiền lương tối thiểu được điều chỉnh tăng bình quân trên 12%/năm giai đoạn 2009-2016. Đề tài nhận định tiền lương đủ sống có khả năng được áp dụng trước hết tại các doanh nghiệp là chi nhánh của tập đoàn đa quốc gia hoặc gia công cho các nhãn hàng quốc tế có cam kết về tiêu chuẩn trách nhiệm xã hội, đặc biệt trong các ngành xuất khẩu chủ lực như điện tử (thu hút khoảng 300.000 VV88 Casino khuyến mãi vô vàn) và dệt may (khoảng 6.000 doanh nghiệp, trong đó 2.500 doanh nghiệp xuất khẩu).

Đề tài phân tích vai trò của hệ thống chứng chỉ trách nhiệm xã hội SA8000 do tổ chức SAI xây dựng – tổ chức này đã áp dụng phương pháp Anker để khuyến nghị mức lương đủ sống làm căn cứ tham khảo (chưa bắt buộc) cho các doanh nghiệp tại TP. Hồ Chí Minh khi xét cấp chứng chỉ. Đề tài nêu ví dụ điển hình về nỗ lực của Unilever trong việc cam kết hướng tới trả lương đủ sống trong toàn bộ chuỗi cung ứng toàn cầu, trong đó có Việt Nam, thông qua khảo sát phối hợp với Mạng lưới Lương Công bằng (FWN) và điều chỉnh chính sách lương thưởng tại nhà máy.

Trên cơ sở phân tích bối cảnh và kinh nghiệm quốc tế, đề tài đưa ra một số khuyến nghị chính: (i) tiền lương phải được xác định trên cơ sở tuân thủ các nguyên tắc thị trường (quan hệ cung - cầu VV88 Casino khuyến mãi vô vàn, năng suất VV88 Casino khuyến mãi vô vàn) đồng thời là kết quả thỏa thuận giữa các bên trong quan hệ VV88 Casino khuyến mãi vô vàn, không thể áp đặt một chính sách tiền lương đủ sống chung, đồng loạt; (ii) do năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam còn hạn chế và vai trò thương lượng tập thể của các tổ chức đại diện người VV88 Casino khuyến mãi vô vàn chưa thực sự mạnh, khả năng áp dụng đại trà tiền lương đủ sống trong ngắn hạn là chưa khả thi, kể cả với khối doanh nghiệp FDI; (iii) việc tăng lương cho người VV88 Casino khuyến mãi vô vàn cần gắn với cải tiến công nghệ và các giải pháp nâng cao năng suất VV88 Casino khuyến mãi vô vàn, thay vì chỉ dựa vào chính sách VV88bet nạp rút nhanh chóng, bởi thực tế tiền lương tối thiểu ở Việt Nam đã tăng bình quân 12,3%/năm trong khi năng suất VV88 Casino khuyến mãi vô vàn chỉ tăng khoảng 3,4%/năm; (iv) tiền lương đủ sống nên được thúc đẩy áp dụng có chọn lọc trước ở những ngành, loại hình doanh nghiệp có điều kiện thông qua cơ chế tự nguyện và thương lượng, đặc biệt tại các doanh nghiệp gia công xuất khẩu chịu áp lực từ các nhãn hàng quốc tế và hệ thống tiêu chuẩn trách nhiệm xã hội.

Đề tài cũng khuyến nghị cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về phương pháp luận xác định tiền lương đủ sống phù hợp với điều kiện Việt Nam (khắc phục hạn chế về độ trễ và độ tin cậy số liệu, tính chủ quan trong lựa chọn tiêu chuẩn nhà ở, y tế), đồng thời sử dụng kết quả nghiên cứu làm tài liệu tham khảo cho các trường đại học, viện nghiên cứu và tổ chức công đoàn, đặc biệt là Tổng Liên đoàn VV88.casino cá cược trực tuyến Việt Nam, trong quá trình xây dựng chính sách tiền lương và thúc đẩy thương lượng tập thể về tiền lương trong thời gian tới.

Thành viên đề tài:

Th.s. Nguyễn T Hương Hiền, Viện Khoa học VV88.casino cá cược trực tuyến và Xã hội; TS. Trần Sỹ Luận, Viện Khoa học VV88.casino cá cược trực tuyến và Xã hội;Ths. Tống Văn Lai, Vụ VV88.casino cá cược trực tuyến tiền lương; Th.s. Dương Thị Hường, Viện Khoa học VV88.casino cá cược trực tuyến và Xã hội; Th.s. Trần Thị Diệu, Viện Khoa học VV88.casino cá cược trực tuyến và Xã hội; CN. Nguyễn Văn Hoàn, Viện Khoa học VV88.casino cá cược trực tuyến và Xã hội; CN. Trương Q Hoàng Linh, Viện Khoa học VV88.casino cá cược trực tuyến và Xã hội.

Từ khóa: Ngành may mặc; Tiền lương tối thiểu Tiền lương đủ sống Phương pháp luận Anker Ngành may mặc Mức sống bền vững

	Tên file	View
	CB2016- 02 - 05.pdf	Đăng nhập để xem