Giải pháp phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em tại Việt Nam
Chủ nhiệm:
TS. Quách Thị Quế
Năm đăng ký:
2019
Năm nghiệm thu:
2020
Tóm tắt:
1. Tính cấp thiết của đề tài
Công tác phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em (XHTDTE) tại Việt Nam đóng vai trò là trách nhiệm chung của toàn gia đình, cộng đồng, xã hội và nhà nước nhằm bảo đảm môi trường sống an toàn và bảo vệ các quyền cơ bản của trẻ. Trong những năm qua, hệ thống pháp luật dần hoàn thiện, công tác quản lý nhà nước được tăng cường và phúc lợi dành cho trẻ em ngày càng được bảo đảm. Dù vậy, thực tiễn vẫn bộc lộ nhiều hạn chế khi môi trường sống tiềm ẩn các nguy cơ mất an toàn, nhiều bậc cha mẹ, người chăm sóc và bản thân trẻ em còn thiếu kiến thức, kỹ năng nhận biết cũng như phòng ngừa hành vi xâm hại. Thực trạng này trở nên đáng báo động khi số lượng vụ việc gia tăng và lứa tuổi nạn nhân có xu hướng giảm, chủ yếu diễn ra ngay trong môi trường gia đình và học đường. Những tổn thương do XHTDTE gây ra là rất nghiêm trọng, để lại di chứng lâu dài cả về thể chất lẫn tâm lý, ảnh hưởng trực tiếp đến tương lai trẻ em và gây hoang mang trong dư luận. Do đó, việc thực hiện đề tài nghiên cứu về các giải pháp phòng ngừa XHTDTE trong giai đoạn hiện nay là một đòi hỏi vô cùng cấp thiết.
2. Mục tiêu nghiên cứu
2.1. Mục tiêu chung
Nghiên cứu cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng vấn đề xâm hại tình dục trẻ em và đề xuất giải pháp phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em ở Việt Nam.
2.2. Mục tiêu cụ thể
- Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn về xâm hại tình dục trẻ em và các giải pháp phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em.
- Tổng quan và phân tích thực trạng XHTD TE tại Việt Nam
- Phân tích nguyên nhân và các yếu tố ảnh hưởng đến phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em tại Việt Nam.
- Đề xuất giải pháp hướng đến giảm thiểu xâm hại tình dục trẻ em và đưa ra khuyến nghị phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em ở Việt Nam.
3. Kết cấu của đề tài
Chương 1. Cơ sở lý luận và thực tiễn về giải pháp phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em
Chương 2. Thực trạng phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em ở Việt Nam và kết quả từ địa bàn khảo sát
Chương 3. Giải pháp phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em
4. Nội dung chính của đề tài
Chương 1. Cơ sở lý luận và thực tiễn về giải pháp phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em
Nội dung chương một tập trung định hình nền tảng lý luận thông qua việc làm rõ hệ thống các khái niệm cốt lõi theo luật pháp Việt Nam và quốc tế. Khái niệm “Trẻ em” và “Xâm hại tình dục trẻ em” được chuẩn hóa dựa trên các quy định của Luật Trẻ em năm 2016. Đề tài đi sâu phân tích nội hàm của hoạt động phòng ngừa, phân tách rõ ràng hệ thống bảo vệ trẻ em theo ba cấp độ mang tính liên tục bao gồm cấp độ phòng ngừa, cấp độ hỗ trợ và cấp độ can thiệp. Đồng thời, chương này tiến hành nhận diện chi tiết các đặc điểm, biểu hiện của trẻ bị xâm hại, các dạng hành vi đụng chạm hoặc không đụng chạm, cũng như tổng hợp các mô hình lý thuyết từ phân tâm học đến lý thuyết hệ thống và xã hội học. Phần cuối của chương tổng kết kinh nghiệm thực tiễn từ luật pháp, chính sách và các giải pháp can thiệp tại gia đình, nhà trường, cộng đồng của các quốc gia trong khu vực ASEAN và phương Tây, rút ra những bài học kinh nghiệm sâu sắc để áp dụng phù hợp vào bối cảnh thực tế tại Việt Nam.
Chương 2. Thực trạng phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em ở Việt Nam và kết quả từ địa bàn khảo sát
Chương hai khái quát một bức tranh thực tế về tình hình XHTDTE dựa trên nguồn số liệu thứ cấp chính thống toàn quốc và dữ liệu định tính thu thập từ địa bàn khảo sát thực địa tại hai tỉnh Phú Thọ và Quảng Bình. Nội dung chương chỉ ra thực trạng đáng lo ngại về nhóm trẻ em có nguy cơ cao, các phương thức thủ đoạn xâm hại, cũng như đánh giá khách quan kết quả đạt được và những lỗ hổng trong công tác phòng ngừa hiện tại của các cơ quan chức năng. Nghiên cứu đi sâu bóc tách các nguyên nhân cốt lõi gây ra tình trạng này, bao gồm cả nguyên nhân chủ quan từ nhận thức của trẻ, gia đình và nguyên nhân khách quan từ môi trường xã hội, kẽ hở thực thi pháp luật. Đề tài cũng đo lường mức độ ảnh hưởng tiêu cực của vấn đề đến toàn bộ các thiết chế từ bản thân đứa trẻ, gia đình, nhà trường cho đến cộng đồng xã hội. Điểm nhấn của chương là việc phân tích ba nghiên cứu trường hợp điển hình cụ thể, ứng dụng kỹ thuật phóng chiếu tâm lý để làm bằng chứng thực tiễn khách quan minh chứng cho các luận điểm được đưa ra.
Chương 3. Giải pháp phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em
Trên cơ sở lý luận của chương một và các bằng chứng thực tiễn từ chương hai, chương ba hoàn thiện mục tiêu tối cao của đề tài bằng việc đề xuất một hệ thống giải pháp đồng bộ và toàn diện. Hệ thống giải pháp này được phân chia cụ thể theo từng nhóm đối tượng và thiết chế chịu trách nhiệm. Đối với cơ quan quản lý nhà nước, đề tài đề xuất các giải pháp hoàn thiện việc xây dựng và tổ chức triển khai chính sách. Đối với môi trường học đường, các giải pháp hướng tới nhóm VV.88 truy cập ngay quản lý, giáo viên và bản thân học sinh. Đối với môi trường gia đình, đề tài tập trung vào việc nâng cao kỹ năng làm cha mẹ, người thân và trang bị năng lực tự bảo vệ cho trẻ. Cuối cùng, các giải pháp dành cho cộng đồng hướng tới việc nâng cao nhận thức của người lớn và thiết lập mạng lưới giám sát chặt chẽ. Toàn bộ các đề xuất này đều gắn liền với các hàm ý chính sách rõ ràng, có tính khả thi nhằm ứng phó hiệu quả với vấn nạn XHTDTE trong bối cảnh phát triển mới tại Việt Nam.
Thành viên đề tài:
ThS. Trần Việt Dũng CN. Đặng Hoa Nam ThS. Nguyễn Thị Kim Hoa TS. Lê Nhật Thành ThS. Trần Hải Toàn ThS. Đỗ Minh Hoài ThS. Nguyễn Thị Vĩnh Hà GS.TS. Nguyễn Cảnh Toàn ThS. Đỗ Thị Thanh Huyền
Từ khóa:
Xâm hại tình dục Trẻ em Việt Nam Phòng ngừa